Trong bối cảnh yêu cầu về phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng tăng trưởng ngày càng được chú trọng, Hà Nội đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi các khu công nghiệp theo mô hình sinh thái và công nghệ cao. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất công nghiệp, thu hút các dự án có giá trị gia tăng cao và phù hợp với định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô.
Thực trạng phát triển các khu công nghiệp ở Hà Nội
Tính đến tháng 2/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang trực tiếp quản lý 2 khu công nghệ cao, 1 khu công viên công nghệ thông tin và 24 khu công nghiệp. Trong số đó có 9 khu công nghiệp đang hoạt động, 5 khu công nghiệp đã được thành lập và có nhà đầu tư hạ tầng, cùng 10 khu công nghiệp đang được lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000. Đây là nền tảng quan trọng để Hà Nội tiếp tục mở rộng không gian phát triển công nghiệp trong thời gian tới.
Toàn bộ hệ thống các khu công nghệ cao và khu công nghiệp trên địa bàn hiện có 999 dự án còn hiệu lực. Trong đó, Khu công nghệ cao Hòa Lạc có 115 dự án, còn các khu công nghiệp khác có 884 dự án. Các khu công nghiệp và khu công nghệ cao hiện đang tạo việc làm cho khoảng 200.000 lao động, bao gồm khoảng 1.350 lao động nước ngoài. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của các khu công nghiệp đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Hà Nội cũng nhận diện một số hạn chế trong quá trình phát triển công nghiệp. Theo đánh giá của Ban Quản lý, hiện vẫn có khoảng 29,6% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp hoạt động ở nhóm ngành tiềm ẩn đặc điểm “công nghệ thấp – phát thải cao”. Nguyên nhân đến từ giai đoạn trước khi mục tiêu lấp đầy quỹ đất công nghiệp và tạo việc làm được ưu tiên hơn việc lựa chọn các dự án có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Hà Nội quyết tâm chuyển đổi khu công nghiệp theo mô hình mới
Từ chỉ đạo của Thành ủy và UBND thành phố, Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu theo mô hình sinh thái – công nghệ – đô thị – dịch vụ. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố xác định nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, sàng lọc và tái cấu trúc danh mục dự án, đồng thời tăng cường kỷ cương trong công tác quản lý công nghệ, môi trường và hiện trường sản xuất. Kết quả thực hiện sẽ được đo lường bằng các chỉ số KPI, cập nhật trên hệ thống quản trị và theo dõi theo từng mốc thời gian cụ thể trong năm 2026.
Theo Ban Quản lý, Hà Nội không thể cạnh tranh bằng mô hình “đất rẻ – lao động rẻ” như nhiều địa phương khác. Trong bối cảnh giá thuê đất công nghiệp của Thủ đô cao hơn nhiều khu vực lân cận, việc tiếp tục thu hút các dự án gia công công nghệ thấp không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo áp lực về môi trường và hạn chế cơ hội phát triển các ngành công nghệ cao. Vì vậy, việc chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình khu công nghiệp thế hệ mới được xem là yêu cầu tất yếu và cấp bách.
Quan điểm được Hà Nội đặt ra là tái cấu trúc các khu công nghiệp không chỉ như những không gian sản xuất đơn thuần mà trở thành một bộ phận trong cấu trúc phát triển đô thị hiện đại. Các khu công nghiệp sẽ được định hướng gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế và hệ sinh thái công nghệ – tri thức. Đây được xem là hướng đi nhằm nâng cao chất lượng phát triển công nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn mới.
Xây dựng bộ tiêu chí xanh và hướng tới phát triển bền vững
Để cụ thể hóa quá trình chuyển đổi, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đã xây dựng kế hoạch hành động chi tiết cùng các sản phẩm đầu ra cụ thể. Trong đó, đáng chú ý là việc xây dựng bộ tiêu chí chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng xanh – thông minh – sinh thái với các nhóm tiêu chí toàn diện từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, môi trường, năng lượng, cơ cấu ngành nghề đến kinh tế tuần hoàn, hạ tầng xã hội và công tác quản trị.
Bộ tiêu chí này không chỉ đóng vai trò là công cụ đánh giá mà còn là cơ sở để sàng lọc các dự án đầu tư mới. Thông qua đó, Hà Nội kỳ vọng nâng cao hiệu quả sử dụng đất công nghiệp, gia tăng giá trị sản xuất trên mỗi đơn vị diện tích và thúc đẩy phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng được xem là công cụ quan trọng giúp lựa chọn các dự án phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp chất lượng cao của thành phố.
Trong thời gian tới, Hà Nội mong muốn tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các cơ chế, chính sách đột phá như cơ chế “làn xanh”, huy động nguồn lực xã hội, mô hình hợp tác công tư (PPP) cũng như các giải pháp nâng cấp hoặc thay thế các dự án công nghệ thấp, phát thải cao. Thành phố đồng thời hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ bao gồm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội, nhà ở, dịch vụ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của các khu công nghiệp trong dài hạn.
Việc chuyển đổi các khu công nghiệp ở Hà Nội theo hướng sinh thái và công nghệ cao đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển công nghiệp của Thủ đô. Với hệ thống 24 khu công nghiệp, gần 1.000 dự án đang hoạt động cùng định hướng xây dựng các khu công nghiệp thế hệ mới, Hà Nội đang từng bước hướng tới mô hình phát triển công nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai.
Nguồn: HHTIP